Deri Yolma Bozuklukları (Dermatillomani): Belirtiler, Nedenler ve Tedavi Yöntemleri
Deri yolma bozukluğu, tıbbi adıyla "dermatillomani," kişinin cilt yüzeyinde tekrarlayan bir şekilde yara açacak şekilde deri yolma davranışını sürdürmesiyle karakterize bir rahatsızlıktır. Dermatillomani, genellikle yüz, eller, kollar veya ayaklar gibi vücut bölgelerinde cildi koparma, yaraları kaşıma veya sivilceleri sıkma gibi davranışlarla kendini gösterir. Bu bozukluk, bireylerin günlük yaşam kalitesini etkileyebilir ve psikolojik olarak rahatsız edici olabilir. Dermatologlar ve psikologlar tarafından ele alınarak uygun tedavi yöntemleriyle yönetilebilir.
Deri Yolma Bozukluğu Belirtileri
Deri yolma bozukluğu belirtileri kişiden kişiye değişiklik gösterebilir, ancak genel olarak şu belirtilerle tanınır:
- Ciltte Sürekli Yaralar ve Tahriş: Cildin sürekli olarak yolunması sonucu yaralar, kabuklanma veya kızarıklık görülebilir.
- Sivilce veya Yara Sıkma Alışkanlığı: Özellikle cilt yüzeyinde belirgin hale gelen sivilceleri veya yaraları kaşımak veya koparmak yaygındır.
- Yolma Davranışını Durduramama: Kişi, yolma davranışını kontrol altına almakta zorluk çekebilir ve bu davranışı tekrar tekrar yapma ihtiyacı hisseder.
- Estetik Kaygılar ve İz Oluşumu: Deriyi sürekli yolma sonucunda ciltte izler oluşabilir, bu da estetik kaygılara ve özgüven kaybına yol açabilir.
- Stres ve Gerginlik Durumunda Artış: Deri yolma davranışı, stresli, gergin veya endişeli anlarda daha sık görülebilir ve bir rahatlama aracı olarak yapılabilir.
Deri Yolma Bozukluğu Nedenleri
Deri yolma bozukluğunun kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, psikolojik ve biyolojik faktörlerin bir araya gelmesiyle oluştuğu düşünülmektedir:
- Genetik Yatkınlık: Ailede anksiyete bozuklukları veya takıntılı düşünce yapısı gibi rahatsızlıkların varlığı, deri yolma bozukluğu riskini artırabilir.
- Anksiyete ve Stres: Yoğun stres, endişe veya kaygı durumu, bu bozukluğun ortaya çıkmasına neden olabilir. Kişi, stresle başa çıkmanın bir yolu olarak cilt yolma davranışını kullanabilir.
- Dürtü Kontrol Bozuklukları: Dermatillomani, bazı psikolojik durumlarla bağlantılıdır ve dürtü kontrolünün zorlandığı durumlarda ortaya çıkabilir.
- Obsesif-Kompulsif Bozukluk (OKB) Bağlantısı: Dermatillomani, OKB ile ilişkili olabilir ve bazı durumlarda OKB’nin bir alt türü olarak sınıflandırılır.
Deri Yolma Bozukluğu Tedavi Yöntemleri
Deri yolma bozukluğunun tedavisinde hem dermatologlar hem de psikiyatristler rol alır. Tedavi, cilt sağlığını iyileştirme ve davranışsal terapiyi içerir:
- Bilişsel Davranışçı Terapi (CBT): Deri yolma bozukluğunun tedavisinde en etkili yöntemlerden biridir. CBT, kişinin yolma davranışının nedenlerini anlamasına, davranışını kontrol etmesine ve stresle başa çıkma yöntemleri geliştirmesine yardımcı olur.
- Dürtü Kontrolü Eğitimleri: Kişinin yolma isteğini kontrol etmesini sağlamak için davranışsal eğitimler verilebilir.
- Farmakoterapi: Bazı durumlarda psikiyatrist, anksiyete veya depresyonu hafifletmek için ilaç tedavisi önerilebilir. İlaçlar, deri yolma dürtüsünü azaltmada destekleyici olabilir.
- Cilt Bakımı ve Yatıştırıcı Kremler: Dermatolog tarafından önerilen cilt bakım ürünleri, cildi nemlendirmek ve iyileşme sürecini desteklemek için kullanılabilir. Yaraların enfekte olmasını önlemek için antiseptik kremler veya merhemler önerilebilir.
- Stres Yönetimi ve Rahatlatıcı Aktiviteler: Yoga, meditasyon veya nefes egzersizleri gibi stres yönetimi teknikleri, stres seviyesini azaltarak deri yolma dürtüsünü kontrol etmeye yardımcı olabilir.
Deri Yolma Bozukluğunu Hafifletmek İçin Alınabilecek Önlemler
Bu rahatsızlığı hafifletmek için bireysel olarak alınabilecek bazı önlemler şunlardır:
- Kendini İzleme ve Farkındalık: Kaşıntı veya yolma dürtüsü hissettiğinizde, bu dürtünün altında yatan stres faktörlerini belirlemeye çalışın.
- Elleri Meşgul Etmek: Özellikle stres anlarında elleri oyalayacak başka aktiviteler bulmak (stres topu sıkmak veya yazı yazmak gibi) dürtüyü azaltabilir.
- Cildi Nemli Tutmak: Kuru cilt, kaşıntı hissini artırabileceğinden cildi nemli tutmak önemlidir.
- Psikolojik Destek Almak: Ciddi boyuttaki durumlarda bir uzmandan destek almak etkili sonuçlar sağlayabilir.
Dermatoloğunuza Başvurun
Deri yolma bozukluğu, estetik kaygılara ve cilt sağlığı sorunlarına yol açabilir. Eğer yolma dürtüsünü kontrol etmekte zorlanıyorsanız, bir dermatoloji uzmanına veya psikolog/psikiyatriste başvurmanız önemlidir. Uzmanlar, size uygun tedavi yöntemlerini sunarak hem cilt sağlığınızı hem de yaşam kalitenizi korumanıza yardımcı olabilir.
